জোনাকৰ সাধু শুনা আইতাৰ চোতাল

এপাৰ্টমেণ্টৰ শূন্যতাত অবিন্যস্ত চুলিৰে
উজাগৰী নিশাত ৰঙা পৰা দুচকুৰে
ভিডিও গে’মত মহাকাশ বিচাৰি হাহাকাৰ কৰা
ব্যস্ত আধুনিক শিশুটিক দেখি
মই কেতিয়াবা উভতি যাওঁ
জোনাকৰ সাধু শুনা আইতাৰ চোতাললৈ ।
শুকুলা ঘোঁৰাত উৰি যোৱা ৰাজকুমাৰৰ সপোন দেখা
মইনাই মোক যেন কাণে কাণে আকৌ কৈ যায়
আমাৰ মনৰ টেলিভিশ্যনৰ কথা,
কেনেকৈ বাঘ আৰু হৰিণাই লুকা-ভাকু খেলি
বহল কৰিছিল আমাৰ মনৰ আফ্ৰিকা ।

তাহানি আমাৰ গাল আৰু চোলাত
আইতাৰ তামোলৰ পিকেৰে ৰঙা পৰা চুমা ।
আইয়ে গালি পৰা নাছিল
সোধা নাছিল কেনেকৈ হ’ল লেতেৰা,
পিকৰ চুমাৰ মৰম আইয়ে ভালকৈ বুজিছিল
কাৰণ ধনৰ অভাৱে মনৰ দৰদ কমোৱা নাছিল,
আমাৰ তেতিয়া ৱাশ্বিং মেচিনো নাছিল !

আইতা আছিল আমাৰ মনৰ টেলিভিশ্যন
মহাভাৰত-ৰামায়ণ, বেউলা-হৰিশ্চন্দ্ৰৰ
নতুন নতুন এপিস্য’দে ভিৰ কৰিছিল
গৰমৰ সন্ধিয়া আমাৰ মনৰ স্ক্ৰীণত ।
আৰু শীতৰ আবেলিত চোতালৰ এমূৰত
আইতাৰ ধেমালিয়ে আৰু বেছি ৰঙা কৰা
জুইকুৰা যেন আছিল
আমাৰ কাৰ্টুন নেটৱৰ্কৰ আখৰা,
বান্দৰ-শিয়াল, কাউৰী-টিপচিৰ অলেখ অজস্ৰ খেলা ।

এপাৰ্টমেণ্টৰ শূন্যতাত অবিন্যস্ত চুলিৰে
আংকল চিপছ্ চোবাই
“ৰোদ্যিজ্” হোৱাৰ সপোন দেখা এই শিশুটোক
আমি নিদিওঁ আমাৰ শৈশৱৰ বতৰা,
তাৰ বাবে শৈশৱ মানে চুইমিং পুলৰ কম্পিটিশ্যন,
জনাই-নজনাই নাচি থকা হিপ-হপৰ ফেশ্যন ।
ককা আৰু আইতা তাৰ বাবে এসপ্তাহৰ হ’লীড্যে ছীজ্যন ।

তাৰ বাবে আইতাৰ চোতালৰ জোনাক
নিৰ্বাসিত হ’ল নিয়ন-উজ্জ্বল কৃত্ৰিমতাত,
আৰু সেই শিশুৱে যুৱক হৈ
যদিহে বিচাৰে জীৱনৰ অৰ্থ
কেৱল গোলাপী নিচাত আৰু অভিজাত অভিধাত,
আমি দোষ দিওঁ আধুনিক নিশাৰ শব্দময় নিৰৱতাক ।

নৱেম্বৰ - ২০১১

তেনেকুৱা এটি নৱেম্বৰত
মোক পুনৰাই জগাই নিদিবা,
যাৰ প্ৰথম সপ্তাহে
কাঢ়ি নিয়ে মোৰ মাতৃভূমিৰ সুৰ আৰু কণ্ঠৰ গান
আৰু যাৰ শেষৰ সপ্তাহত
মোৰ মাতৃভূমিয়ে পুনৰ হেৰুৱায়
তেওঁৰ অম্লান হাঁহি আৰু যাদুকৰী শব্দৰ সমাহাৰ ।

তেনেকুৱা এটি নৱেম্বৰত
মোক পুনৰাই জগাই নিদিবা,
যেতিয়া চকুপানীয়ে প্ৰকাশৰ বাট হেৰুৱায়
বুঢ়া লুইতেও ব’বলৈ পাহৰি যায়,
মানৱতাৰ প্ৰেমিক-প্ৰেমিকা একেলগে আঁতৰি যায়
আৰু আমাৰ ক্ষুদ্ৰতাই ঢুকি নোপোৱা সেই শূন্যতা
কদাচিত পুৰোৱা নাযায় ।

আৰু যদি কেতিয়াবা মোক জগাই দিয়া
ভৱিষ্যতৰ কোনোবা নৱেম্বৰত,
তেনেহ’লে মোৰ মাতৃভূমিক অতুল সাহস দিয়া,
দিয়া সেই প্ৰেৰণা
যাৰে তেওঁ সপোন দেখিব পাৰে
তেনে এক প্ৰেমৰ সেউজীয়া উপত্যকাৰ
বিশ্বই বুজিব যাক, পৃথিৱীয়ে আদৰিব যাক
যাৰ সপোন ৰচিছিল সুৰ আৰু শব্দত
সেই দুই স্বপ্নদ্ৰষ্টাই ।

প্ৰতিজন মানুহৰ আত্মাই স্পৰ্শ কৰক
প্ৰতিজন চিনাকি আৰু প্ৰতিজন অচিনাকিৰ আত্মা,
হিংসাৰ চুবুৰি গলি শেষ হক
ৰক্তপাতৰ নৈ চিৰদিনলৈ স্তব্ধ হক,
তেওঁলোকে কোৱাৰ দৰে
ইজনে সিজনৰ বাবে প্ৰেমৰ কুটীৰ সাজক ।
হে সময়, হে আকাশ
তেনে এটি ভৱিষ্যৎ যদিহে দ্ৰষ্টব্য তোমাৰ
তেতিয়াহে মোক পুনৰ জগাই দিবা
ভৱিষ্যতৰ কোনোবা নৱেম্বৰত ।

(ভূপেনদা আৰু মামণি বাইদেউৰ স্মৃতিত)

মই অসমীয়া, মই জীৱনৰে অন্য এটি নাম

যিমান গভীৰ নহওক কিয়
মোৰ হৃদয়ৰ অৰ্ধাকাশ,
যিমান বিশাল নহওক কিয়
মোৰ দৃষ্টি অবিনাশ,
তথাপি ক্ষুদ্ৰ মোৰ সত্তা,
মই এটি মুহূৰ্ত মাথোঁ
মহান বিশ্ব-সভ্যতাত ।

মই ক্ষুদ্ৰ, মই তুচ্ছ
মই এক অনুচ্চ মানৱতা !
তথাপি মই অসমীয়া,
মই জীৱনৰ সন্তান;
কামেং সীমান্তৰ পৰা আৰৱ সাগৰ,
অতল সমুদ্ৰৰ পৰা সুউচ্চ হিমালয়,
সকলোতে যি জীৱনৰ জয়গান ।
লুইতৰ পৰা ভল্গালৈ –
মিছিছিপিৰ পৰা নীললৈ
বৈ আছে যি অবিৰত জীৱন-সুৰ,
যি সুৰ-প্ৰৱাহত
টেমছৰ সুৰংগত প্ৰতিধ্বনিত হয়
হোৱাংহোৰ দুখ,
সেই জীৱনৰে সন্তান মই অসমীয়া
যি জীৱন
ইতিহাসে ঢুকি নোপোৱা
নিযুত সভ্যতাৰ স্বপ্নালোক ।
সেয়ে মই অভিমানী,
সেয়ে মই অহংকাৰী,
মই সেয়ে মৃত্যুবিজয়ী ।

মোৰ মৃত্যুৰ সংবাদত
কঁপি নুঠিব পাৰে
চহৰৰ পিছত চহৰ,
দেশৰ পিছত দেশ;
মোৰ অবৰ্তমানত স্থবিৰ নহ’ব পাৰে
হাডছন, ডানিয়ুবৰ সোঁত;
মই আঁতৰি গ’লে ৰৈ নাযাব পাৰে
হাজাৰ গাভৰুৰ লয়লাস নাচ,
লুইতৰ বুকুৰেও নব’ব পাৰে
চকুলোৰ অবিৰত ধাৰ !
তথাপি
মই মৃত্যুবিজয়ী,
জীৱনৰ সীমান্তত আঘাত কৰি
বাৰে বাৰে পৰাজিত যি মৃত্যু,
মোৰ বাবে সেয়া এটি ঘটনা মাত্ৰ ।

মৃত্যুৰ পিছতো মই জীয়াই থাকিম
হেজাৰ অচিনাকিৰ স্বপ্নত,
কনেং গাভৰুৰ মৰমসনা দৃষ্টিত,
হৃদয়বানসকলৰ আলোকময়তাত
আৰু প্ৰেমিক আকুলতাত ।
কাৰণ,
মই অসমীয়া,
মই জীৱনৰে অন্য এটি নাম ।
আৰু সেয়ে মই আশা কৰোঁ
মোৰ মৃত্যুৰ শোভাযাত্ৰা হ’ব
স্বপ্নদ্ৰষ্টাৰ এক মিছিল !
যিসকলে সপোন দেখিছিল
যিসকলে আকাশ ৰচিছিল,
সেইসকলৰ প্ৰতিনিধি জীৱনৰ ৰূপত
মই জীয়াই থাকিম
ভৱিষ্যতৰ সেউজীয়া আশাৰ বুকুত,
তেওঁলোকৰ হাঁহিত,
তেওঁলোকৰ কান্দোনত,
সুখত, দুখত !
আৰু সেয়ে
মই অভিমানী,
সেয়ে মই অহংকাৰী,
মই সেয়ে মৃত্যুবিজয়ী ।
কাৰণ মই অসমীয়া,
মই জীৱনৰে অন্য এটি নাম ।
********************

অনুৰণন

প্ৰেমৰ সপোনে যেতিয়া হাঁহি হাঁহি ক’লে
আমি হেনো খেদি ফুৰোঁ
উশাহত উতলা হৃদয়,
মই ক’লোঁ মলিন হাঁহিৰে
আমাৰ বাবে প্ৰেম যদি আহে
সি কাঁইটৰ মাজত গোলাপ ফুলাদি ফুলে ।
কাঁইটৰ মাজত উশাহ
অ’ মোৰ প্ৰেমৰ হেঁপাহ !
******************************

আলোছায়া

তৰাবছা আকাশত আলোছায়া
তোমাৰ ফুটুকা-ফুটুকী আঁচলৰ ছাঁ,
হাঁহিৰ মাধুৰীমা !
কজলা চকুযুৰিৰে তথাপি তোমাক
এবুকু বিষাদময়তাত ভাঁহি থকা যেন লাগে ।

ইন্দুনিভাননী
তোমাৰ কৱৰীত গাঁঠি ল’লা কিয়
দুখৰ এপাহি কৰবী ?
গাইছা নেকি বাৰু বিফল প্ৰেমৰ গাঁথা,
অপাংক্তেয় হৈ ৰ’লা নেকি প্ৰেমৰ পদূলিত,
শেৱালি ফুলাৰ গধূলি নিচিনি
ল’লা নেকি বাৰু শৰত বুলি শীতক আদৰি ।

কুঁৱলীৰ জাল ফালি
চাব নোখোজোঁ মই পুৱাৰ বেলি ।
তুমি মোৰ বাবে আলোছায়া,
শুন-নুশুন গানৰ মাজে মাজে
নিয়ৰত তিতি থকা
এডৰা নিঃ‌‌‌শব্দ দূবৰি বনৰ দৰে
গভীৰতা ঢুকি নোপোৱা এটি প্ৰচ্ছায়া ।
********************************

মৰীচিকা

ইয়াত পানী নাই,
অকলে অকলে মৰুৰ বাটত ।
তৃষ্ণাৰ কোনো শেষ নাই
চাহাৰাৰ সীমাৰ শেষত ।
তাৰ পিছতো আছে থৰ,
আছে গোবি
মানুহৰ প্ৰেমৰ অৰণ্যত ।

হয়তো প্ৰেম আছে,
সেয়েহে আছে দুই-এটি
বতাহত ভাঁহি অহা বিষাদ আলাপ ।
তাৰ পিছতো থাকি যাব দ্বিধাৰ আকাশ ।
আমাৰ বাবে তৃষ্ণা আছে,
সেয়ে আছে মৰুৰ আৰ্তনাদ,
কেকটাছৰ আন্ধাৰ
আৰু অপেক্ষাৰ দীঘল বাট,
মৰীচিকা খেদি ফুৰা
লবেজান বাটৰুৱাৰ অতীত-বিলাপ ।

তৃষ্ণা যদি আছে
আমাৰ মনত আছে,
আছে যদি আছে,
তথাপি জীৱনৰ কাৰবালাত
প্ৰেমৰ ওৱেচিছো আছে ।
মৰুৰ পথিক আমি
মৰীচিকাৰ অচিন বাটত,
আমি যে নিচিনো হায়
ওৱেচিছৰ গভীৰ প্ৰকাশ ।

দলে দলে সেয়েহে
জিপছী বাটৰুৱাৰ দল,
থৰ-গোবি নেওচি
চাহাৰাৰ বালিত সমাধি হ’ল ।
মৰুৰ বুকুত খোজবোৰো
বালিৰ ধুমুহাত বুৰ গ’ল;
সিহঁতো ইতিহাস
(প্ৰেম জানো অকল ইতিহাস ?)
সিহঁতৰ স্বপ্ন আৰু স্নেহত উতলা
হৃদয়ৰ আকাশো ইতিহাস ।
ব্যৰ্থ অঘৰীৰ দল,
তথাপি সিহঁতো সাক্ষী
মানুহৰ যুগ যুগ চেতনাৰ যাত্ৰাৰ ।

আমিও যাত্ৰী সেই অমোঘ যাত্ৰাৰ,
আমাৰ বাবে প্ৰেম আছে
স্নেহ আছে
আৰু আছে আশাৰ মৰুদ্যান ।
আমিও যদি নিচিনো সেই
জীৱনৰ বিপুল সম্ভাৰ,
আমিও হ’ম ইতিহাস
লিখি যাব সময়ে
সেই একেই ব্যৰ্থতাৰ এপিটাফ ।

আজি আছে
এই সময় আছে,
জীৱনৰ নিমিলা অঙ্কৰ হিচাপ কৰি
কাইলৈৰ বাবে ৰওঁ কিয়
চিৰজীৱনৰ কাইলৈ,
প্ৰেম আমাৰ বৰ্তমান ।

মৰুদ্যান আছে
সেয়ে মৰীচিকা আছে,
প্ৰেম আছে –
আছে সেয়ে দ্বিধাৰ আকাশ
আৰু বিচ্ছেদৰ অবুজ আৱেগ ।
আমি আছোঁ
সেয়ে সঁচা ।
জীৱনটোতো কেৱল আৰু
যোগ আৰু বিয়োগ নহয় ।
প্ৰেমো মাথোঁ ইতিহাস নহয়
হৰমনৰ জৈৱিক চেতনাৰ ।
*********************

হাই-ৱে

ইপাৰে জীৱন-সিপাৰে মৃত্যু
মাজত অস্তিত্বৰ লেথেৰি নিছিঙা হাই-ৱে,
খলা-বমা আঘাতৰ আগে-পিছে মসৃণ দলিছা,
ধূলিৰে ধূসৰ অন্তহীন পথ
মাজে মাজে এচমকা বিদ্যুৎ সংকেত ।

সোঁ-বাওঁ দুইকাষে সৰু সৰু আলিবাট,
আলি-দোমোজাত ৰৈ যায় সংগ্ৰামৰ ইতিহাস ।
মেহনতী জনতাই খোজে প্ৰতি আগবাঢ়ে,
হাই-ৱেক পিছ পেলাই যাব যেন আলোক-সঞ্চাৰে ।
বিদ্ৰূপৰ হাঁহি মাৰে ইতিহাসে,
সকলোৰে অলক্ষিতে চকুলো টোকে,
ক’ত গৈ শেষ হ’ব হাই-ৱেৰ বুকুত
নিশ্চিহ্ন হোৱাৰ এই অবিৰত অভিযান ।
ক্ষণে ৰুষ্ট, ক্ষণে তুষ্ট
হাই-ৱেৰ অবুজ স্পন্দন,
জীৱন আৰু মৃত্যুৰ মাজৰ দলঙ
তথাপি কেনে সংযোগবিহীন আচৰণ ।
সূৰ্যালোকত অদূৰত জিলিকি উঠে মৰীচিকা
বৃষ্টিমুখৰ সন্ধিয়াৰ অস্পষ্ট পিছল বাট,
ক্লান্ত পথচাৰী, বেদনাত আশাহত প্ৰাণ
সম্মুখত ধূলিৰে ধূসৰ অন্তহীন পথ ।

ইপাৰে জীৱন–সিপাৰে মৃত্যু
মাজত অস্তিত্বৰ লেথেৰি নিছিঙা হাই-ৱে,
হাই-ৱেৰ বুকুত সংগ্ৰামী ইতিহাসে তোলে আলোড়ণ
সৃষ্টিৰ মহিমাৰে উদ্ভাসিত অতুল-অনল ।
********************************