পঁইতাচোৰাৰ ঈশ্বৰপ্ৰাপ্তি

ৰাজধানীলৈ গৈ থকা ৰেলগাড়ীৰ শৌচালয়ৰ চুকবোৰত
ইফাল-সিফাল কৰি থকা পঁইতাচোৰাবোৰৰ মাজত
এদিন এটা খবৰ বিয়পি পৰিল,
মানুহৰ আছে হেনো দেশে দেশে বহুতো ঈশ্বৰ
যিবোৰে নিশ্চিত কৰে মৰা মানুহৰ স্বৰ্গ নাইবা নৰকত পদাৰ্পণ৷

সৌ সিদিনাহে পৃথিৱীত জন্ম লাভ কৰা
মানুহে পালে নিজৰ নিজৰ বহুতো ঈশ্বৰ,
আৰু অনাদি কালৰে পৰা পৃথিৱীৰ সমস্ত দুৰ্ঘটনাই
আজিলৈকে নিশ্চিহ্ন কৰিব নোৱাৰা
আমি পঁইতাচোৰাবোৰে নাপালোঁ এটাও ঈশ্বৰ৷
"ইয়াৰ প্ৰতিবাদ হওক", সমস্বৰে
আটাহ পাৰি উঠিল এজাক পঁইতাচোৰা৷
ৰেলগাড়ীৰ ডবাই ডবাই গুঞ্জিবলৈ ল’লে সেই চিঞৰ,
ঈশ্বৰপিয়াসী বুভুক্ষু পঁইতাচোৰাবোৰে
পৃথিৱীৰ প্ৰতিটো আস্থানতে বিক্ষোভৰ জুই জ্বলাই দিলে৷
পিছে কোনেও সিহঁতক পাত্তাই নিদিলে,
মানুহৰ সমাজত পঁইতাচোৰাৰ বিপ্লৱ যেন অৰণ্য-ৰোদন৷

সেই সময়তে ৰেলগাড়ীৰ বাতানুকূল ডবাৰ শৌচালয়ৰ চুকত
বাস কৰা কেইটামান পঁইতাচোৰাই ভাবি উলিয়ালে
বিক্ষোভৰ এটা অভিনৱ উপায়,
পৃথিৱীৰ প্ৰতিখন মহানগৰ আৰু সকলো সৰু-বৰ চহৰৰ
নৰ্দমা পৰিষ্কাৰ কৰিবলৈ যোৱা
বনুৱা মানুহবোৰক আক্ৰমণ কৰিলে
নলাৰ পৰা ওলোৱা হেজাৰ-বিজাৰ পঁইতাচোৰাই৷
মানুহৰ বনুৱাবোৰ নিৰুপায়ত পৰিল,
সদায় সহযোগিতা কৰা পঁইতাচোৰাবোৰ আজি বিদ্ৰোহী,
সিহঁতৰ কামোৰত বহুতো বনুৱা হ’ল ধৰাশায়ী৷
মৰিও নমৰে পঁইতাচোৰা, এটা মাৰিলে চাৰিটা ওলায়৷
বনুৱাবোৰে কাম এৰিলে,
মানুহৰ সমাজত নৰ্দমাৰ দুৰ্গন্ধই লগালে হাহাকাৰ৷

উপায়ান্তৰ নাপাই মানুহৰ সমাজে
পঁইতাচোৰাবোৰৰ লগত কৰিলে চুক্তিনামা,
আজিৰ পৰা পঁইতাচোৰাবিলাকৰো থাকিব ঈশ্বৰ৷
নীলা তেজৰ, ৰঙা দেহৰ ঈশ্বৰ এটা পাই
পঁইতাচোৰাবোৰ লাহে লাহে শান্ত হ’ল৷
পিছে ঈশ্বৰ এটা পোৱাৰ লগে লগে
এই প্ৰাচীন পঁইতাচোৰাবোৰৰ বিৱৰ্তন আৰম্ভ হ’ল,
আৰু চাই থাকোঁতে চাই থাকোঁতে,
এহেজাৰমান বছৰৰ ভিতৰত
দুটা এটা নাস্তিক পঁইতাচোৰাত বাদে
বাকী সকলো পঁইতাচোৰা ক্ৰমশঃ মানুহলৈ ৰূপান্তৰিত হ’ল৷

অৱশিষ্ট এই দুই তিনিটা পঁইতাচোৰাক সিহঁতৰ মানুহ স্বজনেে
মৰিয়াই মৰিয়াই পাহাৰৰ ওপৰৰ পৰা সাগৰলৈ দলিয়াই দিলে৷
মৰিবলৈ ধৰা পৃথিৱীৰ শেষ পঁইতাচোৰাটো
পাহাৰৰ যুঁৱলিৰে চুঁচৰি গৈ
সাগৰতলীত পোত গৈ থকা অলেখ নিযুত বছৰ পুৰণি
এটা ডাইন’ছৰৰ জীৱাশ্মৰ কাষত হামকুৰি খাই পৰিল,
মৰাৰ আগে আগে সেহাই সেহাই পঁইতাচোৰাটোৱে
ডাইন’ছৰৰ জীৱাশ্মটোৰ কাণত ফুচফুচাই সুধিলে,
"হেৰা, তোমালোকৰ ঈশ্বৰ আছিলনে"?
সুধিয়েই পঁইতাচোৰাৰ শেষ প্ৰতিনিধিটো মৰি থাকিল,
আৰু ডাইন’ছৰৰ প্ৰাগৈতিহাসিক জীৱাশ্মটো
ঈশ্বৰৰ নাম শুনি লাহে লাহে সাৰ পাই উঠিল !

ভোগালিত জাতীয়তাবাদ

মাহ বাগৰে, বছৰ আহে
আৰু প্ৰতিটো মাঘতে যদি
আপোনাৰ পো আৰু নাতিয়ে বাচি লয়
কেৱল পিৎজা নাইবা লুচী,
তিলপিঠা, ভকা পিঠা, চুঙা পিঠা দেখিলেই
নাক-মুখ কোঁচাই কয়
মই এইবোৰ নেখাওঁ পাই !
আপুনি হ'লেই যেনিবা জাতীয়তাবাদী,
তাত ভৱিষ্যতৰ অসমৰ একো লাভ নাই ৷
মনত ৰাখিব ফাইভ ষ্টাৰৰ ক'ৰ্প'ৰেট মীটিঙতো
তামিল এজনে সপ্তাহত এবাৰ হ'লেও বিচাৰে
ইডি-আপম, ডোচা নাইবা ইডলী।

পঢ়িলেই যেনিবা ইংলিছ মিডিয়ামত,
আপোনাৰ পো আৰু নাতিয়ে যদি ঘৰতো নকয়
এষাৰো অসমীয়া, বড়ো, কাৰ্বি ইত্যাদি,
আপুনি লাগিলে হওক দুৰ্ঘোৰ বিপ্লৱী,
তথাপি ভাষা গ'ল, ভাষা গ'ল বুলি
চিঞৰি একো লাভ নাই,
আপোনাৰ মাতৃভাষা ক'বলৈ নাহে
থাইলেণ্ড, ডেনমাৰ্ক বা ভিয়েটনামৰ পৰা কোনো আলহী।

হ'লেই যেনিবা মাইকেল জেকছনৰ ভক্ত,
আপুনি যদি সময়ে নাপালে
শুনাবলৈ আপোনাৰ পো আৰু নাতিক
বৰগীত, বনগীত, জিকিৰ নাইবা জাৰী,
সিহঁতৰ বাবে যদি জ্যোতি-বিষ্ণু-ভূপেন
মাথোঁ দেৱালত আঁৰি থোৱা একোখন ছবি,
তাৰ পিছত অসমৰ সুৰ গ'ল,
গীত নাই বুলি কিয় কৰে হাহাকাৰ ?
নিজৰ ঘৰতে প্ৰতিদিনে আপুনি দি আছে অসমক কবৰ,
আৰু সময় পালেই চুবুৰীয়াৰ ঘৰত গৈ বিচাৰে জাতিৰ খবৰ।

আপুনি দিবাস্বপ্ন দেখে যে কেবল মাটিয়ে বচাব জাতি,
আপুনি আজিও নাজানে মাটিৰ একো জাতি নাই,
জাতিৰ আচলতে একো ধৰ্মও নাই ৷
জাতি থাকে ভাষাত
জাতি থাকে খাদ্যত
জাতি থাকে থলুৱা সুৰত,
বাঙালীৰ সন্তানে সঁৰিয়হ দিয়া মাছৰ জোল নেৰে
লাগিলে থাকক তেওঁলোক নিউয়ৰ্কত।

সেয়েহে কওঁ প্ৰতিজন অসমীয়া
এই ভোগালিতে নিজৰ ঘৰৰ পৰাই আৰম্ভ কৰক
নতুন জাতীয়তাবাদ ৷
ভোগালিত গাবলৈ এৰক ৰঙালিৰ ৰাগ,
কঙালীত খবৰ লওক কৃষক জনতাৰ ৷
পিছফালৰ মাটিডৰা যদিহে ছন পৰি আছে,
চুবুৰীয়াই ঠেলি ঠেলি বাঁহ ৰুৱাৰ আগতেই
আধিয়া দি হ'লেও সিঁচক এমুঠি আশাৰ কঠীয়া
কুকিং ক্লাছলৈ গৈ হ'লেও শিকক দুই এপদ পিঠা-পনা ৷
জী, পো আৰু নাতিক কওক
সিহঁতৰো আছে ভাষা সুকীয়া
বিশ্বৰ কোনো প্ৰান্ততে কোৱাত নাই লাজ,
হৃদয়ৰ প্ৰতিটো সুৰেই সুৱদী সুৰীয়া
তাত নথকাই ভাল ব্যৱসায়িক হিচাপ-নিকাচ ৷

লা টোমেটিনা

খেলিলোঁৱে যেনিবা ফাগুনত বিলাহীৰে ফাঁকু,

আগষ্টৰ স্পেইনৰ লা টোমেটিনা

হ’লেই যেনিবা মোৰ গুৱাহাটীত মাৰ্চতে উন্মনা,

তাত তোৰ কি আহে কি যায় ?

মই ভাল পাওঁ মেগেলানক,

তেৱেঁইতো আধুনিক পৃথিৱীৰ প্ৰথম নাবিক

আৰু মই বিশ্ব নাগৰিক,

তই হ’লি ক্ষুদ্ৰ অসমীয়া।

তোৰ ঢেকেৰী বাপেৰ

হ’লেই যেনিবা মোৰ আধুনিক পাপেৰ,

বিদেশীয়ে পুতিলেই যেনিবা অসমৰ ভেটি

তাত মোৰ কি আহে কি যায়,

মই গৈ বিচাৰিম চুকাফাৰ আজোককাকৰ দেশ

কোৰিয়া, ভিয়েটনাম অথবা থাইলেণ্ডৰ মাটি

মই পৃথিৱীৰ ভূমিপুত্ৰ মই বিশ্ব নাগৰিক,

তই হ’লি ক্ষুদ্ৰ অসমীয়া।

হেৰালেই যেনিবা তোৰ আই বা পিতাৰ ভাষা

গোলকীয় জুইত জাহেই গ’ল যেনিবা ক-ফলা, অ-ফলা,

কান্দি থাক্ তই কান্দিব খোজ

চিঞৰি থাক্ তই চিঞৰিব খোজ,

মোক নিচুকাবলৈ আছেই দেখোন আংকল স্যেম্

চিৰ সেউজ এবিচিদি চিৰ যুগমীয়া।

বিশাল বিশ্বৰ মই বিশ্ব নাগৰিক

আৰু তই হ’লি ক্ষুদ্ৰ অসমীয়া ।

নাজানিলোঁৱেই যেনিবা কোন আছিল শংকৰ-মাধৱ

পাহৰিলোঁৱেই যেনিবা তোৰ লক্ষ্মী-জ্যোতি-বিষ্ণু-ভূপেনক,

সেইবোৰটো নাই বিশ্ব-বাণিজ্যৰ পাঠ্যক্ৰমত,

মোৰ বাবে যথেষ্ট লেডী গ’গা আৰু একন।

হ’লোঁৱেই যেনিবা গোলকীয় সোঁতত সময়ৰ শৰণাৰ্থী

সামৰ্থ্যৰ মাপকাঠিত কেলেহুৱা পৰাশ্ৰয়ী,

তথাপি মই বিশ্ব নাগৰিক

আৰু তই মাথোঁ ক্ষুদ্ৰ অসমীয়া।

প্ৰেম: জীৱন আৰু স্বপ্নৰ

প্ৰতিটো মুহূৰ্ততে মই নতুনকৈ প্ৰেমত পৰোঁ ।

এপলক সেউজীয়া অনুভূতিয়ে

বোৱাৰী পুৱাতে জগাই যায়

নিস্তব্ধ প্ৰান্তৰ

মোৰ স্বপ্নৰ বন্দৰৰ ।

প্ৰতিটো মুহূৰ্ততে মই তোমাক নতুনকৈ উপলব্ধি কৰোঁ ।

উজনিৰ ঘাটত ৰৈ থাকা তুমি

আমাৰ দুয়োৰে মাজত প্ৰেমৰ সোঁৱণশিৰি ।

তথাপি তোমাক খেপিয়াই ফুৰোঁ

পাহাৰৰ নামনিৰ নুফুলা সৰিয়হডৰাত ।

নিশাৰ অৰণ্যত মনত পৰা-নপৰা বহুতো স্মৃতি ।

আমি কোনোদিনে সোধা নাই

আমাৰ বাবে প্ৰেম

নে প্ৰেমৰ বাবে আমি ।

প্ৰাণৰ পথাৰত জিক্‌মিক্‌ অলেখ জোনাকী ।

মিলনৰ এৰি অহা ক্ষণবোৰ

বিচ্ছেদৰ সুৰেৰে মধুৰ,

বৰ্ষাৰ প্ৰতিটো আবেলিত

হৈমন্তিকা হৈ উভতি আহা তুমি,

দুচকুত ব্যাকুল হৃদয়ৰ ছবি ।

জীৱনৰ কেন্‌ভাচত চিত্ৰলেখা

বুজা-নুবুজা বহুতো ছবিৰ ভাষা

তাতেই আমাৰ গতিৰ সাৰ্থকতা ।

আমাৰ বাবে প্ৰেমৰ বিকল্প নাই

মৃতকল্প নগৰীৰ পৰা স্বপ্নৰ বন্দৰলৈ

উভতি অহাৰ বাট ।

জীৱন-মৃত্যুৰ দুইপাৰ

মাজত একেখন সাঁকো,

আশাৰ সিপাৰে য’ত আশাহত প্ৰাণ

তাতো ফুলে পলাশ

স্মৃতিবোৰ আমাৰ প্ৰেমৰে প্ৰকাশ ।

আমাৰ গতিৰ বিকল্প নাই

আমাৰ বাবে ভটিয়নী সোঁত নাই

আমাৰ বন্দৰ বহু দূৰ !

গঙ্গাৰ বুকুৰে আমি উজাই যাওঁ

পৃথিৱীৰ চকুত আমি আবেলিৰ ৰং ,

মহাকাব্যৰ অচিনাকি বহুতো প্ৰাণ

সময় বালিত নিলিখা অলেখ নাম

তোমাৰ মোৰ দৰে এজাতি সৰ্বংপ্ৰাণ ।

তাতেই জীৱনৰ কপিলা গোন্ধ

কণমানি স্বৰ্গৰ বুকুত প্ৰেমৰ প্ৰভাস ।

তোমাৰ প্ৰেমত পৰাৰ পাছত,

নিজকে চিনাৰ শেষত

মই আৰু পৃথিৱীয়ে,

সোঁৱৰণি জাগে আমাৰ মনত ।

ক্ষুদ্ৰ পৃথিৱীয়ে ৰচে বিশাল আকাশ ।

সময়ক ৰমণ কৰি নৱ সৃষ্টিৰ কামনা

আলফুলীয়া কোনো ৰমণীৰ আকূল বাসনা,

মৃত্যুৰ সিপাৰে য’ত

জীয়াই থাকে জীৱন,

প্ৰেম তাৰ নাম

জীৱন আৰু স্বপ্নৰ সহবাস ।

প্ৰতিশ্ৰুতি

তোমাৰ কাৰণে জোনাক হ’ব পাৰোঁ
কাহানিও আঁউসী ননমা,
মাথোঁ কোৱা
তুমি মোৰ আকাশ হ’ম বুলি ।

তোমাৰ কাৰণে নাৱৰীয়া হ’ব পাৰোঁ জীৱন নাৱৰ
হুম্ হুম্ ধুমুহাৰ অশান্ত নিশাতো,
তুমি মোৰ বাবে যদি
সাগৰ হ’ম বুলি কোৱা ।

হে প্ৰিয়তমা,
শূন্যতাৰ সমাধি খহাই
তোমাৰ বাবে সাজিব পাৰোঁ
হৃদয়ৰ নতুন কাৰেং,
কাৰেঙৰ পদূলিত তুমি যদি
আল্পনা আঁকিম বুলি কোৱা ।

সুখৰ আবেলিত অথবা দুখৰ পুৱাত
তোমাৰ কণ্ঠৰ গীত হ’ব পাৰোঁ,
মাথোঁ কোৱা
তুমি মোৰ কবিতাৰ সুৰ হ’ম বুলি ।

প্ৰেমৰ চিনাকি-অচিনাকি প্ৰতিখন দুৱাৰ
তোমাৰ বুকুতে মুকলি হ’ব,
তোমাৰ প্ৰেমেৰে যদি
মোক মহান কৰি যোৱা, হে প্ৰিয়তমা !

পূৰ্বৰাগ

‘১’
পূৰৱীৰ ৰাগিনীয়ে মধুৰ ঝংকাৰ তুলি
দূবৰিক কাণে কাণে কয়
মৰমৰ নিয়ৰ শুকাবলৈ নিদিবা,
দিনৰ ভাগৰ গুচাই সেই নিয়ৰতে
মিতালি সন্ধিয়াত জিলমিলাই থাকিব
অকণি আকাশৰ তৰা ।

‘২’
জোনাক গলা নিশাবোৰত
আমিও দেখিব পাৰোঁ সপোন,
মাটিৰ সপোন ।
মেঘকন্যাৰ সলাজ হাঁহিত
হৃদয় দাপোণত নিজকে প্ৰকাশ কৰাৰ সপোন ।

প্ৰস্তাব

তোমাৰ হাঁহিত ৰ’দৰ বৰষুণ নামে
সূৰুযে কৈ গ’ল কাঁচিয়লী পুৱাতে,
তোমাৰ মাতে হৃদয়ত
হেজাৰ আকাংক্ষাৰ জোৱাৰ তোলে
নিৰৱে কৈ গ’ল কুঁৱলীৰ আকাশে ।

পৃথিৱীৰ প্ৰতিমুঠি সেউজীয়াই ক’ব
তোমাৰ অপেক্ষাত পোহৰ আছে,
সেই পোহৰে উজলাই তোলা
আকাশৰ প্ৰতিটো তৰাই ক’ব
তোমাৰ অপেক্ষাত জীৱন আছে,
সেই জীৱনৰ প্ৰতিটো খোজেই ক’ব
তোমাৰ অপেক্ষাত সময় আছে ।

বয়সৰ সীমাৰেখাৰে অঁকা নাযায় হৃদয়ৰ মানচিত্ৰ
সময়ৰ লেখাত নাথাকে অনুভূতিৰ বুৰঞ্জী,
তোমাৰ আকাশৰ ৰামধেনু বুলি যদি ভাবা
চাইক’ল’জীৰ পুৰণি বহীখন জপাই থ’বা ।

হৃদয়ৰ বিজ্ঞাপন

আছে জানো, আছে যদি দিবাচোন
তেনে কোনো নাৰীৰ ঠিকনা,
পাৰ হৈ পুৰুষৰ দেহৰ ভূগোল
যিয়ে বিচাৰিব খোজে হৃদয়ৰ নিবিড় তপ্ততা ।
যাৰ বাবে সুখৰ সংজ্ঞা সৰল
জীৱনৰ দৰে বহল,
ধনৰ অভাৱে নকমায় যাৰ মনৰ দৰদ,
প্ৰতিটো দেওবাৰ যাৰ বাবে নহয়
মাথোঁ শ্বপিং-মলৰ পাৰফিউমৰ সুবাস
আৰু অনৰ্থক তুলনাৰ বজাৰ ।

আছে যদি দিবাচোন
তেনে কোনো নাৰীৰ ঠিকনা,
সভ্যতাৰ এলান্ধু কঢ়িয়াই
লক্ষ্যহীন কৰি তোলা নাই যাক আধুনিক ব্যস্ততাই,
নিয়ন চাকিৰে উজ্জ্বল পঞ্চতাৰকা হোটেলৰ আবেলিয়ে
মচিব নোৱাৰে যাৰ মনৰ পৰা
জোনাকী পৰুৱাৰে জিল্‌মিল্‌ সন্ধিয়াৰ খবৰ ।
অনুভূতিৰ উপহাৰত নিবিচাৰে যিয়ে হীৰা-পান্নাৰ চমক,
যাৰ মন আছে জীয়াই থাকি গঢ়িবলৈ সঁচা মানুহৰ এখনি সমাজ ।

আছে যদি দিব পাৰা
তেনে কোনো নাৰীৰ ঠিকনা,
বিনিময়ত হে পৃথিৱী,
মই বিসৰ্জন দিব পাৰোঁ মোৰ সমস্ত অহংকাৰ,
প্ৰতিশ্ৰুতি দিব পাৰোঁ
অনাহূত কামনাই বিষণ্ণ নকৰা হাজাৰ প্ৰেমিক মুহূৰ্তৰ
আৰু আলফুলীয়া মৰমে আৱৰা হেঁপাহৰ এখনি ঘৰৰ ।

আছে জানো কোনোবা তেনে নাৰী ?
যাৰ লগত বিনিময় কৰিব পাৰোঁ হৃদয়ৰ ঠিকনা ।

ৰাতিৰ ৰামধেনু

ৰাতিৰ ৰামধেনু দেখিছা,
পৃথিৱীয়ে হাঁহিব সুধিলে !
কাৰণ,
কোনেও দেখা নাই আমাৰ আগতে ।

তুমি আৰু মই দেখিছিলোঁ,
আবেলি আবেলি লগা এনিশা
জোনৰ পোহৰে লুকা-ভাকু খেলি
দূৰণিৰ মেঘৰ বুকুত জিলিকাই তোলা
বগা-ক’লা ৰামধেনু,
সাতৰঙ চকুৱে মণিব নোৱাৰা ।

আৰু এতিয়া
তুমিও আছা, মইও আছোঁ
একেই আছে সেই আকাশ,
ৰাতিৰ ৰামধেনু পিছে নাই !
আছে মাথোঁ অপেক্ষাৰ হাহাকাৰ ।

তাৰ ৰঙবোৰ ক’লা হয়, বগা হয়
নিশাৰ নিয়ৰত সিহঁত বিলীন হয় ।
নিৰ্জন চাদৰ ওপৰত
হুমুনিয়াহবোৰ চকুৰ মুকুতা হয় ।
আৰু
তোমাৰ ব্যাকুলতা কঢ়িয়াই
দূৰণিৰ পৰা বৈ অহা বতাহজাকে
জোনৰ বুকুত জোৱাৰ তোলে আৱেগৰ ।

চাইকেল

যদি চাইকেলে হ'লহেঁতেন ককা আৰু দেউতাৰ
আৰু মোৰ আৰু বাইদেউৰ,
লগতে ভাইটিৰো
ইফাল সিফাল কৰা
ইতিহাসৰ মাথোঁ একমাত্ৰ বাহন,
সৰল হ’লহেঁতেন মোৰ দেশৰ ভূগোল ।
আইৰ ভাষা মোৰ অতিকে আপোন
এলাগী নহ'লহেঁতেন মোৰ সন্তানৰ বাবে ।
পানী-জাহাজত ভাহি নাহিলহেঁতেন চাহাবী ঢং
আৰু বৰ্ণ-বৈষম্যৰ ৰেণু,
একত্ৰিছ ডিচেম্বৰত
কেক খাই পাহৰি নগ’লোঁহেঁতেন
ৰাস্তাৰ একাষত ভোকত বাগৰি থকা
অথবা দাস্তবিনত ৰেচন বিচাৰি হাহাকাৰ কৰা
অমূল্য বৰুৱাৰ কুকুৰবোৰৰ ক্ষুধাৰ যন্ত্ৰণা ।

চাইকেলৰ হেণ্ডেলৰ প্ৰেমৰ বতাহ
প্ৰতিযোগিতাৰ কয়লাৰ ধোঁৱাৰে ধূসৰ নহয়,
প্ৰেমত সময় থাকিলহেঁতেন
আৰু থাকিলহেঁতেন
যেতিয়াই মন যায়
ব্ৰেক মাৰি ৰৈ যোৱা মৰমৰ আব্দাৰ ।

চাইকেলৰ চকাৰ স্পোকত নালাগে
সভ্যতাৰ এলান্ধু,
পেডেলত নাথাকে
প্ৰকৃতিক ভেদ কৰি আগুৱাই যোৱাৰ
পুঁজিবাদী মোহ ।
চাইকেল সেয়েহে আধুনিক মানুহৰ
সম্প্ৰীতিৰ অসম্পূৰ্ণ ৰূপ ।

যদি চাইকেলে হ’লহেঁতেন
মোৰ আৰু সকলোৰে
ইফাল সিফাল কৰা
ইতিহাসৰ মাথোঁ একমাত্ৰ বাহন,
মানুহৰ আদিম প্ৰেম জীপাল হ’লহেঁতেন
আৰু আমাক আমুৱাব নোৱাৰিলেহেঁতেন
আভিজাত্যৰ আৰামে ।
অভাৱী ঈশ্বৰে মন্দিৰ-মছজিদ-গীৰ্জা এৰি
মাটিত পৰিলহেঁতেন হাইঠাৰ দৰে,
আৰু উভতি নগ’লহেঁতেন
পংকিল আলিৰ বুকুত চাইকেলৰ চকাই
এৰি যোৱা কোমল ভিজা চিনবোৰৰ দৰে ।

কেন্সাৰ

অতি সংগোপনে আহি থিতাপি লৈছিল
বিজুলী বাঁহৰ পাবত সৰু এটি ঘূণ ।
আলকাতৰাৰ দৰে কঠোৰ আৰু ক’লা,
স্বপ্নক প্লাৱিত কৰাৰ খেল ।
জ্ঞানৰ আকাশ অতিকে বহল
প্ৰেমৰ আকাশৰ ক্ষুদ্ৰ পৰিসৰ ।
জ্ঞানৰ আকাশত ক’লা এটুকুৰা মেঘ
প্ৰেমৰ আকাশত জয়াল আন্ধাৰ ।

বিজুলী বাঁহৰ পাবত সৰু এটি ঘূণ ।
গোপনে গোপনে খেলি গ’ল
ধৰা নপৰাৰ খেল ।
মগজুত কিলবিলাই ফুৰে ৰাশি ৰাশি যাতনা,
স্বপ্ন দেখা দুচকুত যন্ত্ৰণাৰ ছাঁ ।
কেতিয়া কিমানৰ বুকু শুদা হ’ল
কেতিয়া কিমানে নীলকণ্ঠ হ’ল,
কাৰ মূৰৰ ওপৰৰ পৰা
প্ৰেমৰ আকাশ আঁতৰি গ’ল,
তাৰোতো হিচাপ নাই ।

মাথোঁ
বিজুলী বাঁহৰ পাবত সৰু এটি ঘূণ ।
লুকাই-চুৰকৈ খুলি খাই গ’ল
পোৱা-নোপোৱাৰ হিচাপ কৰিবৰ হ’ল ।
জমা-খৰচৰ বহীত দেখোন
জমাৰ ঘৰত একোৱে নাই
খৰচৰ ঘৰতো কেৱল চকুপানী ।

বিজুলী বাঁহৰ পাবত সৰু এটি ঘূণ,
আলকাতৰাৰ দৰে কঠোৰ আৰু ক’লা ।
জ্ঞানৰ আকাশত খেলি গ’ল
ধৰা নপৰাৰ লুকাভাকু খেল ।
আৰু যিদিনা ধৰা পৰিল
প্ৰাণৰ পথাৰত নাছিল এটাও জোনাকী ।
খৰচৰ ঘৰত কেৱল চকুপানী ।

জোনাকৰ সাধু শুনা আইতাৰ চোতাল

এপাৰ্টমেণ্টৰ শূন্যতাত অবিন্যস্ত চুলিৰে
উজাগৰী নিশাত ৰঙা পৰা দুচকুৰে
ভিডিও গে’মত মহাকাশ বিচাৰি হাহাকাৰ কৰা
ব্যস্ত আধুনিক শিশুটিক দেখি
মই কেতিয়াবা উভতি যাওঁ
জোনাকৰ সাধু শুনা আইতাৰ চোতাললৈ ।
শুকুলা ঘোঁৰাত উৰি যোৱা ৰাজকুমাৰৰ সপোন দেখা
মইনাই মোক যেন কাণে কাণে আকৌ কৈ যায়
আমাৰ মনৰ টেলিভিশ্যনৰ কথা,
কেনেকৈ বাঘ আৰু হৰিণাই লুকা-ভাকু খেলি
বহল কৰিছিল আমাৰ মনৰ আফ্ৰিকা ।

তাহানি আমাৰ গাল আৰু চোলাত
আইতাৰ তামোলৰ পিকেৰে ৰঙা পৰা চুমা ।
আইয়ে গালি পৰা নাছিল
সোধা নাছিল কেনেকৈ হ’ল লেতেৰা,
পিকৰ চুমাৰ মৰম আইয়ে ভালকৈ বুজিছিল
কাৰণ ধনৰ অভাৱে মনৰ দৰদ কমোৱা নাছিল,
আমাৰ তেতিয়া ৱাশ্বিং মেচিনো নাছিল !

আইতা আছিল আমাৰ মনৰ টেলিভিশ্যন
মহাভাৰত-ৰামায়ণ, বেউলা-হৰিশ্চন্দ্ৰৰ
নতুন নতুন এপিস্য’দে ভিৰ কৰিছিল
গৰমৰ সন্ধিয়া আমাৰ মনৰ স্ক্ৰীণত ।
আৰু শীতৰ আবেলিত চোতালৰ এমূৰত
আইতাৰ ধেমালিয়ে আৰু বেছি ৰঙা কৰা
জুইকুৰা যেন আছিল
আমাৰ কাৰ্টুন নেটৱৰ্কৰ আখৰা,
বান্দৰ-শিয়াল, কাউৰী-টিপচিৰ অলেখ অজস্ৰ খেলা ।

এপাৰ্টমেণ্টৰ শূন্যতাত অবিন্যস্ত চুলিৰে
আংকল চিপছ্ চোবাই
“ৰোদ্যিজ্” হোৱাৰ সপোন দেখা এই শিশুটোক
আমি নিদিওঁ আমাৰ শৈশৱৰ বতৰা,
তাৰ বাবে শৈশৱ মানে চুইমিং পুলৰ কম্পিটিশ্যন,
জনাই-নজনাই নাচি থকা হিপ-হপৰ ফেশ্যন ।
ককা আৰু আইতা তাৰ বাবে এসপ্তাহৰ হ’লীড্যে ছীজ্যন ।

তাৰ বাবে আইতাৰ চোতালৰ জোনাক
নিৰ্বাসিত হ’ল নিয়ন-উজ্জ্বল কৃত্ৰিমতাত,
আৰু সেই শিশুৱে যুৱক হৈ
যদিহে বিচাৰে জীৱনৰ অৰ্থ
কেৱল গোলাপী নিচাত আৰু অভিজাত অভিধাত,
আমি দোষ দিওঁ আধুনিক নিশাৰ শব্দময় নিৰৱতাক ।

নৱেম্বৰ - ২০১১

তেনেকুৱা এটি নৱেম্বৰত
মোক পুনৰাই জগাই নিদিবা,
যাৰ প্ৰথম সপ্তাহে
কাঢ়ি নিয়ে মোৰ মাতৃভূমিৰ সুৰ আৰু কণ্ঠৰ গান
আৰু যাৰ শেষৰ সপ্তাহত
মোৰ মাতৃভূমিয়ে পুনৰ হেৰুৱায়
তেওঁৰ অম্লান হাঁহি আৰু যাদুকৰী শব্দৰ সমাহাৰ ।

তেনেকুৱা এটি নৱেম্বৰত
মোক পুনৰাই জগাই নিদিবা,
যেতিয়া চকুপানীয়ে প্ৰকাশৰ বাট হেৰুৱায়
বুঢ়া লুইতেও ব’বলৈ পাহৰি যায়,
মানৱতাৰ প্ৰেমিক-প্ৰেমিকা একেলগে আঁতৰি যায়
আৰু আমাৰ ক্ষুদ্ৰতাই ঢুকি নোপোৱা সেই শূন্যতা
কদাচিত পুৰোৱা নাযায় ।

আৰু যদি কেতিয়াবা মোক জগাই দিয়া
ভৱিষ্যতৰ কোনোবা নৱেম্বৰত,
তেনেহ’লে মোৰ মাতৃভূমিক অতুল সাহস দিয়া,
দিয়া সেই প্ৰেৰণা
যাৰে তেওঁ সপোন দেখিব পাৰে
তেনে এক প্ৰেমৰ সেউজীয়া উপত্যকাৰ
বিশ্বই বুজিব যাক, পৃথিৱীয়ে আদৰিব যাক
যাৰ সপোন ৰচিছিল সুৰ আৰু শব্দত
সেই দুই স্বপ্নদ্ৰষ্টাই ।

প্ৰতিজন মানুহৰ আত্মাই স্পৰ্শ কৰক
প্ৰতিজন চিনাকি আৰু প্ৰতিজন অচিনাকিৰ আত্মা,
হিংসাৰ চুবুৰি গলি শেষ হক
ৰক্তপাতৰ নৈ চিৰদিনলৈ স্তব্ধ হক,
তেওঁলোকে কোৱাৰ দৰে
ইজনে সিজনৰ বাবে প্ৰেমৰ কুটীৰ সাজক ।
হে সময়, হে আকাশ
তেনে এটি ভৱিষ্যৎ যদিহে দ্ৰষ্টব্য তোমাৰ
তেতিয়াহে মোক পুনৰ জগাই দিবা
ভৱিষ্যতৰ কোনোবা নৱেম্বৰত ।

(ভূপেনদা আৰু মামণি বাইদেউৰ স্মৃতিত)

মই অসমীয়া, মই জীৱনৰে অন্য এটি নাম

যিমান গভীৰ নহওক কিয়
মোৰ হৃদয়ৰ অৰ্ধাকাশ,
যিমান বিশাল নহওক কিয়
মোৰ দৃষ্টি অবিনাশ,
তথাপি ক্ষুদ্ৰ মোৰ সত্তা,
মই এটি মুহূৰ্ত মাথোঁ
মহান বিশ্ব-সভ্যতাত ।

মই ক্ষুদ্ৰ, মই তুচ্ছ
মই এক অনুচ্চ মানৱতা !
তথাপি মই অসমীয়া,
মই জীৱনৰ সন্তান;
কামেং সীমান্তৰ পৰা আৰৱ সাগৰ,
অতল সমুদ্ৰৰ পৰা সুউচ্চ হিমালয়,
সকলোতে যি জীৱনৰ জয়গান ।
লুইতৰ পৰা ভল্গালৈ –
মিছিছিপিৰ পৰা নীললৈ
বৈ আছে যি অবিৰত জীৱন-সুৰ,
যি সুৰ-প্ৰৱাহত
টেমছৰ সুৰংগত প্ৰতিধ্বনিত হয়
হোৱাংহোৰ দুখ,
সেই জীৱনৰে সন্তান মই অসমীয়া
যি জীৱন
ইতিহাসে ঢুকি নোপোৱা
নিযুত সভ্যতাৰ স্বপ্নালোক ।
সেয়ে মই অভিমানী,
সেয়ে মই অহংকাৰী,
মই সেয়ে মৃত্যুবিজয়ী ।

মোৰ মৃত্যুৰ সংবাদত
কঁপি নুঠিব পাৰে
চহৰৰ পিছত চহৰ,
দেশৰ পিছত দেশ;
মোৰ অবৰ্তমানত স্থবিৰ নহ’ব পাৰে
হাডছন, ডানিয়ুবৰ সোঁত;
মই আঁতৰি গ’লে ৰৈ নাযাব পাৰে
হাজাৰ গাভৰুৰ লয়লাস নাচ,
লুইতৰ বুকুৰেও নব’ব পাৰে
চকুলোৰ অবিৰত ধাৰ !
তথাপি
মই মৃত্যুবিজয়ী,
জীৱনৰ সীমান্তত আঘাত কৰি
বাৰে বাৰে পৰাজিত যি মৃত্যু,
মোৰ বাবে সেয়া এটি ঘটনা মাত্ৰ ।

মৃত্যুৰ পিছতো মই জীয়াই থাকিম
হেজাৰ অচিনাকিৰ স্বপ্নত,
কনেং গাভৰুৰ মৰমসনা দৃষ্টিত,
হৃদয়বানসকলৰ আলোকময়তাত
আৰু প্ৰেমিক আকুলতাত ।
কাৰণ,
মই অসমীয়া,
মই জীৱনৰে অন্য এটি নাম ।
আৰু সেয়ে মই আশা কৰোঁ
মোৰ মৃত্যুৰ শোভাযাত্ৰা হ’ব
স্বপ্নদ্ৰষ্টাৰ এক মিছিল !
যিসকলে সপোন দেখিছিল
যিসকলে আকাশ ৰচিছিল,
সেইসকলৰ প্ৰতিনিধি জীৱনৰ ৰূপত
মই জীয়াই থাকিম
ভৱিষ্যতৰ সেউজীয়া আশাৰ বুকুত,
তেওঁলোকৰ হাঁহিত,
তেওঁলোকৰ কান্দোনত,
সুখত, দুখত !
আৰু সেয়ে
মই অভিমানী,
সেয়ে মই অহংকাৰী,
মই সেয়ে মৃত্যুবিজয়ী ।
কাৰণ মই অসমীয়া,
মই জীৱনৰে অন্য এটি নাম ।
********************

অনুৰণন

প্ৰেমৰ সপোনে যেতিয়া হাঁহি হাঁহি ক’লে
আমি হেনো খেদি ফুৰোঁ
উশাহত উতলা হৃদয়,
মই ক’লোঁ মলিন হাঁহিৰে
আমাৰ বাবে প্ৰেম যদি আহে
সি কাঁইটৰ মাজত গোলাপ ফুলাদি ফুলে ।
কাঁইটৰ মাজত উশাহ
অ’ মোৰ প্ৰেমৰ হেঁপাহ !
******************************

আলোছায়া

তৰাবছা আকাশত আলোছায়া
তোমাৰ ফুটুকা-ফুটুকী আঁচলৰ ছাঁ,
হাঁহিৰ মাধুৰীমা !
কজলা চকুযুৰিৰে তথাপি তোমাক
এবুকু বিষাদময়তাত ভাঁহি থকা যেন লাগে ।

ইন্দুনিভাননী
তোমাৰ কৱৰীত গাঁঠি ল’লা কিয়
দুখৰ এপাহি কৰবী ?
গাইছা নেকি বাৰু বিফল প্ৰেমৰ গাঁথা,
অপাংক্তেয় হৈ ৰ’লা নেকি প্ৰেমৰ পদূলিত,
শেৱালি ফুলাৰ গধূলি নিচিনি
ল’লা নেকি বাৰু শৰত বুলি শীতক আদৰি ।

কুঁৱলীৰ জাল ফালি
চাব নোখোজোঁ মই পুৱাৰ বেলি ।
তুমি মোৰ বাবে আলোছায়া,
শুন-নুশুন গানৰ মাজে মাজে
নিয়ৰত তিতি থকা
এডৰা নিঃ‌‌‌শব্দ দূবৰি বনৰ দৰে
গভীৰতা ঢুকি নোপোৱা এটি প্ৰচ্ছায়া ।
********************************

মৰীচিকা

ইয়াত পানী নাই,
অকলে অকলে মৰুৰ বাটত ।
তৃষ্ণাৰ কোনো শেষ নাই
চাহাৰাৰ সীমাৰ শেষত ।
তাৰ পিছতো আছে থৰ,
আছে গোবি
মানুহৰ প্ৰেমৰ অৰণ্যত ।

হয়তো প্ৰেম আছে,
সেয়েহে আছে দুই-এটি
বতাহত ভাঁহি অহা বিষাদ আলাপ ।
তাৰ পিছতো থাকি যাব দ্বিধাৰ আকাশ ।
আমাৰ বাবে তৃষ্ণা আছে,
সেয়ে আছে মৰুৰ আৰ্তনাদ,
কেকটাছৰ আন্ধাৰ
আৰু অপেক্ষাৰ দীঘল বাট,
মৰীচিকা খেদি ফুৰা
লবেজান বাটৰুৱাৰ অতীত-বিলাপ ।

তৃষ্ণা যদি আছে
আমাৰ মনত আছে,
আছে যদি আছে,
তথাপি জীৱনৰ কাৰবালাত
প্ৰেমৰ ওৱেচিছো আছে ।
মৰুৰ পথিক আমি
মৰীচিকাৰ অচিন বাটত,
আমি যে নিচিনো হায়
ওৱেচিছৰ গভীৰ প্ৰকাশ ।

দলে দলে সেয়েহে
জিপছী বাটৰুৱাৰ দল,
থৰ-গোবি নেওচি
চাহাৰাৰ বালিত সমাধি হ’ল ।
মৰুৰ বুকুত খোজবোৰো
বালিৰ ধুমুহাত বুৰ গ’ল;
সিহঁতো ইতিহাস
(প্ৰেম জানো অকল ইতিহাস ?)
সিহঁতৰ স্বপ্ন আৰু স্নেহত উতলা
হৃদয়ৰ আকাশো ইতিহাস ।
ব্যৰ্থ অঘৰীৰ দল,
তথাপি সিহঁতো সাক্ষী
মানুহৰ যুগ যুগ চেতনাৰ যাত্ৰাৰ ।

আমিও যাত্ৰী সেই অমোঘ যাত্ৰাৰ,
আমাৰ বাবে প্ৰেম আছে
স্নেহ আছে
আৰু আছে আশাৰ মৰুদ্যান ।
আমিও যদি নিচিনো সেই
জীৱনৰ বিপুল সম্ভাৰ,
আমিও হ’ম ইতিহাস
লিখি যাব সময়ে
সেই একেই ব্যৰ্থতাৰ এপিটাফ ।

আজি আছে
এই সময় আছে,
জীৱনৰ নিমিলা অঙ্কৰ হিচাপ কৰি
কাইলৈৰ বাবে ৰওঁ কিয়
চিৰজীৱনৰ কাইলৈ,
প্ৰেম আমাৰ বৰ্তমান ।

মৰুদ্যান আছে
সেয়ে মৰীচিকা আছে,
প্ৰেম আছে –
আছে সেয়ে দ্বিধাৰ আকাশ
আৰু বিচ্ছেদৰ অবুজ আৱেগ ।
আমি আছোঁ
সেয়ে সঁচা ।
জীৱনটোতো কেৱল আৰু
যোগ আৰু বিয়োগ নহয় ।
প্ৰেমো মাথোঁ ইতিহাস নহয়
হৰমনৰ জৈৱিক চেতনাৰ ।
*********************

হাই-ৱে

ইপাৰে জীৱন-সিপাৰে মৃত্যু
মাজত অস্তিত্বৰ লেথেৰি নিছিঙা হাই-ৱে,
খলা-বমা আঘাতৰ আগে-পিছে মসৃণ দলিছা,
ধূলিৰে ধূসৰ অন্তহীন পথ
মাজে মাজে এচমকা বিদ্যুৎ সংকেত ।

সোঁ-বাওঁ দুইকাষে সৰু সৰু আলিবাট,
আলি-দোমোজাত ৰৈ যায় সংগ্ৰামৰ ইতিহাস ।
মেহনতী জনতাই খোজে প্ৰতি আগবাঢ়ে,
হাই-ৱেক পিছ পেলাই যাব যেন আলোক-সঞ্চাৰে ।
বিদ্ৰূপৰ হাঁহি মাৰে ইতিহাসে,
সকলোৰে অলক্ষিতে চকুলো টোকে,
ক’ত গৈ শেষ হ’ব হাই-ৱেৰ বুকুত
নিশ্চিহ্ন হোৱাৰ এই অবিৰত অভিযান ।
ক্ষণে ৰুষ্ট, ক্ষণে তুষ্ট
হাই-ৱেৰ অবুজ স্পন্দন,
জীৱন আৰু মৃত্যুৰ মাজৰ দলঙ
তথাপি কেনে সংযোগবিহীন আচৰণ ।
সূৰ্যালোকত অদূৰত জিলিকি উঠে মৰীচিকা
বৃষ্টিমুখৰ সন্ধিয়াৰ অস্পষ্ট পিছল বাট,
ক্লান্ত পথচাৰী, বেদনাত আশাহত প্ৰাণ
সম্মুখত ধূলিৰে ধূসৰ অন্তহীন পথ ।

ইপাৰে জীৱন–সিপাৰে মৃত্যু
মাজত অস্তিত্বৰ লেথেৰি নিছিঙা হাই-ৱে,
হাই-ৱেৰ বুকুত সংগ্ৰামী ইতিহাসে তোলে আলোড়ণ
সৃষ্টিৰ মহিমাৰে উদ্ভাসিত অতুল-অনল ।
********************************

কাঁচঘৰ

জিকি-মিকি ৰাতি
কল-কল গতি,
জীৱিকাৰ সমুদ্ৰত অনিৰুদ্ধ প্ৰীতি,
শৃংখলাবিহীন জীৱনৰ কথোপকথন
বন্দী বিহংগৰ মুক্তিৰ প্ৰয়াস অনলস,
আজি যে এয়া নিৰুদ্ধ প্ৰস্তাৱ ।
ক’ৰবাত হেৰাই যাব খোজে হৃদয়ৰ সমস্ত বাৰ্তালাপ ।
পলাবা ক’লৈ মন-দাপোণৰ গৰাকী,
নিজৰ মাজতেই বন্দী জীৱনৰ সন্তান;
প্ৰাত্যহিক নিসংগতাই
ক্ৰমে নিসংগ কৰি যায় সমস্ত জগৎ,
বা-বতাহ আৰু হা-হুতাহ ।
সংগ ক’ত পাবি দুৰকপলীয়া
জীৱন-জাঁজিৰ পাৰ ভঙা সোঁত,
উটুৱাই লৈ যাব মাণিকী-মধুৰী, সোণালী-সুৱদি,
গঢ়িব খোজা গম্বুজৰ সজা-ভঙাৰ ইতিহাস ।
দূৰ ক’ৰবাত ৰিণি ৰিণি শুনা যাব
ভাঙি যোৱা কাঁচঘৰৰ থুনুক-থুনুক জুনজুননি,
মানুহে সাজিব খুজিছিল মানুহৰ বাবে
জীৱন জয়ৰ মহাৰথ,
তাৰ চকাৰ তলত পিষ্ট হৈ ৰ’ল জীৱনৰ সন্তান ।
ছন্দবিহীন গীতৰ কলি,
জিকি-মিকি ৰাতি
কল-কল গতি,
সংগ ক’ত পাবি
দুৰকপলীয়া নিসংগ
প্ৰতিখন সমুদ্ৰৰ ধ্বনি ।
*******************************

সাধুকথা

“পাৰ চৰাই উৰি গ’ল
পালে নদীৰ পাৰ...........”
সাউদৰ পুতেকে নদীৰ বুকুত নাও মেলি
পাৰ চৰাইক মাতিলে –
আহা মোৰ বুকুৰ পঁজাত ৰুণ দিয়াহি ।
পাৰ চৰাই গুচি কমলাকুঁৱৰী হ’ল,
জলকোঁৱৰৰ সপোন ।
সাউদৰ পুতেক বাৰীকোঁৱৰ হ’ল
নাও-নাৱৰীয়া সকলো পানীত বুৰ গ’ল
কমলাকুঁৱৰী জলকোঁৱৰৰ হ’ল
মানুহৰ বাবে, গানৰ বাবে
বাৰীকোঁৱৰ অকলশৰীয়া হ’ল ।
মোৰ পথাৰৰ ধান খাবলৈ নাহিবি
হুৰ হুৰ বটা চৰাই
এতিয়া মই শুনি আছোঁ
চিলনীৰ জীয়েকৰ সাধু,
মাটিলৈ বৈ পৰা চুলিকোছা বগাই
উঠিব খুজিছোঁ আশাৰ চাংঘৰত,
তেজীমলাই ফুল হৈ গাই আছে –
“হাতো নেমেলিবি, ফুলো নিচিঙিবি...........”
****************************